Khi những ngôi nhà ống bốn, năm tầng ngày càng phổ biến ở Hà Nội, thang máy gia đình dần trở thành một hạng mục được nhiều chủ nhà cân nhắc ngay từ khâu thiết kế. Với các gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc thường xuyên phải mang vác đồ lên xuống, một chiếc thang máy không còn là thứ xa xỉ mà là giải pháp cho sinh hoạt hàng ngày. Hitachi là thương hiệu quen thuộc trong lĩnh vực thang máy với bề dày kinh nghiệm và độ tin cậy cao, nhưng để lắp đặt cho nhà phố thì có khá nhiều yếu tố kỹ thuật cần hiểu rõ trước khi quyết định.
Vì sao nhà ống Hà Nội quan tâm tới thang máy
Đặc điểm nhà phố Hà Nội là mặt tiền hẹp nhưng chiều cao lớn, nhiều nhà xây tới năm sáu tầng trên diện tích sàn chỉ vài chục mét vuông. Việc leo cầu thang bộ nhiều lần mỗi ngày là gánh nặng thực sự, nhất là với ông bà lớn tuổi bị đau khớp hoặc gia đình có em bé, người bệnh. Thang máy giúp việc di chuyển giữa các tầng trở nên nhẹ nhàng, đồng thời tăng giá trị và sự tiện nghi cho ngôi nhà.
Tuy nhiên, khác với thang máy trong tòa nhà lớn, thang máy gia đình phải khéo léo len vào không gian có sẵn vốn rất chật. Đây là lý do việc lựa chọn loại thang, kích thước và phương án lắp đặt cần được tính toán sớm, tốt nhất là ngay từ giai đoạn vẽ kết cấu, thay vì chờ nhà xây xong mới tìm cách nhét thang vào.
Các loại thang và công nghệ thường gặp
Thang máy gia đình hiện nay chủ yếu chia theo cơ chế dẫn động, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng phù hợp với điều kiện khác nhau.
- Thang cáp kéo dùng động cơ không hộp số: vận hành êm, tiết kiệm điện, tải trọng linh hoạt và là lựa chọn phổ biến cho nhà phố nhiều tầng nhờ tốc độ ổn định.
- Thang thủy lực: cabin được nâng bằng piston dầu, ưu điểm là không cần phòng máy phía trên và chịu tải tốt, nhưng thường chạy chậm hơn và cần bảo dưỡng hệ thống dầu kỹ lưỡng.
- Thang trục vít: cấu tạo gọn, an toàn cao vì cabin bám trực tiếp lên trục, phù hợp nhà rất hẹp hoặc cải tạo, đổi lại tốc độ chậm và tải trọng khiêm tốn.
Về công nghệ, các dòng thang hiện đại thường trang bị biến tần điều khiển giúp cabin khởi động và dừng êm, dừng tầng chính xác, cùng hệ thống cứu hộ tự động đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa khi mất điện. Đây là những tính năng nên ưu tiên vì liên quan trực tiếp tới an toàn và sự thoải mái khi sử dụng hàng ngày.
Những yếu tố kỹ thuật cần chốt trước khi lắp
Không gian là bài toán khó nhất với thang máy nhà phố. Có mấy thông số bắt buộc phải xác định sớm và trao đổi kỹ với đơn vị cung cấp:
- Kích thước giếng thang: quyết định kích thước cabin và số người chở được. Nhà hẹp thường chọn cabin chở ba đến bốn người, cần cân đối giữa diện tích chiếm chỗ và sự rộng rãi khi đứng trong cabin.
- Chiều sâu hố pit dưới cùng: khoảng không phía dưới sàn tầng trệt để chứa thiết bị giảm chấn. Nhà cải tạo có nền móng sẵn đôi khi khó đào sâu, cần phương án thang phù hợp với hố pit nông.
- Chiều cao tầng trên cùng: khoảng trống phía trên hành trình cabin để lắp thiết bị. Nếu bị vướng mái hoặc sàn thượng thì phải tính toán lại ngay từ đầu.
- Kết cấu chịu lực: giếng thang cần khung bê tông hoặc khung thép đủ vững, việc này phải khớp với thiết kế kết cấu tổng thể của ngôi nhà.
Bên cạnh đó là vấn đề nguồn điện. Thang máy cần đường điện riêng đủ công suất và ổn định, nhiều gia đình nên tính tới phương án lưu điện hoặc bộ cứu hộ để phòng khi mất điện đột ngột, tránh cảnh bị kẹt trong cabin. Việc bố trí vị trí thang trong nhà cũng nên hài hòa với cầu thang bộ và luồng đi lại, sao cho thang không chắn sáng, chắn gió hay phá vỡ công năng các phòng.
An toàn, bảo trì và chi phí vận hành lâu dài
Một chiếc thang máy tốt cần đi kèm thói quen sử dụng và bảo trì đúng cách thì mới an toàn bền lâu. Về sử dụng, nên hướng dẫn cả nhà, đặc biệt là trẻ nhỏ, không nghịch nút bấm, không chèn cửa và không chở quá số người quy định. Thang gia đình dù nhỏ vẫn là thiết bị cơ điện phức tạp, nên tôn trọng giới hạn tải trọng ghi trên bảng thông số trong cabin.
Về bảo trì, thang máy cần được kiểm tra định kỳ bởi kỹ thuật viên, thường theo chu kỳ hàng tháng hoặc theo hợp đồng bảo trì với nhà cung cấp. Nội dung bao gồm kiểm tra cáp hoặc trục dẫn, hệ thống phanh, cảm biến cửa, bộ cứu hộ và bôi trơn các bộ phận chuyển động. Ngoài ra, thiết bị thang máy còn thuộc diện phải kiểm định an toàn theo quy định, chủ nhà nên nắm để tuân thủ và bảo đảm an toàn cho gia đình.
Khi cân nhắc chi phí, đừng chỉ nhìn vào giá lắp đặt ban đầu mà nên tính cả chi phí vận hành và bảo trì về sau, cũng như độ sẵn có của linh kiện và dịch vụ hậu mãi tại Hà Nội. Một hệ thống có mạng lưới bảo hành rộng, dễ tìm linh kiện thay thế và đội kỹ thuật phản hồi nhanh sẽ tiết kiệm rất nhiều phiền toái trong nhiều năm sử dụng. Chuẩn bị kỹ ngay từ đầu chính là cách để chiếc thang máy phục vụ gia đình an toàn, êm ái và bền bỉ theo suốt vòng đời của ngôi nhà.